ILSE VIJNCKE:
“The sea gives me a canvas. The tide takes it back.”
Ilse Vijncke
Working at the edge of the North Sea, Belgian sand artist Ilse Vijncke transforms the beach into a temporary canvas, creating intricate drawings that emerge through the movement of her rake and eventually disappear with the tide. Her work explores the fluid boundaries between art and nature, permanence and disappearance, control and surrender. Through her practice, the coastline becomes both a studio and a co-creator, reminding us that creation does not always require permanence to endure.
My own connection with Ilse’s work began when I was living in Koksijde. One day, I came across her creating sand art on the beach. I later found her on social media, and some time afterward, I had the sudden idea of commissioning a sand drawing to commemorate my grandma’s passing and celebrate my wife’s birthday. Ilse brought that idea to life, creating a unique sand artwork inspired by a fossil I had drawn. Sara and I followed the process live, running around within the labyrinth of the drawing as the drone captured the artwork taking shape on the beach.
That personal experience gave me a deeper appreciation of Ilse’s artistic practice and the delicate relationship between art, nature and time. In this conversation, she reflects on the meaning of creating something she knows she must eventually surrender to the sea. As the tide reclaims each drawing, its memory lives on through photographs and the experiences of those who encounter it. For Ilse, making art means accepting the rhythm of giving, taking and giving back—a quiet negotiation with a landscape that ultimately remains beyond human control.
Author’s Note
This series of articles, entitled “The Borderlanders: The Art in No Man’s Land,” explores how border regions shape artistic thought and creative practices. It begins with an observation: borders are supposed to separate, but for those who live on them or interact with them, they often have the opposite effect. They generate movement, intersections, and hybrid ways of thinking—a state of mind that exists neither fully “here” nor fully “there.”
Artists, in many ways, already occupy an intermediary position—between idea and matter, intuition and technique, mastery and chance. Beyond that, art often exists on the margins of political and economic priorities, yet remains a sensitive indicator of social, cultural, and political currents. Border regions make this intermediary position tangible and immediate.
Since I have been living near the Franco-Belgian border for some time now, the issue of border regions holds particular significance for me. Living and working in these border landscapes has made me more aware of how geography—and the invisible lines drawn on maps—subtly influences perception, rhythm, and creativity.
The artists I interview in this series share with us their perspectives, which transcend social and aesthetic boundaries and reveal human beings and the world in all their diversity, formal richness, and color palette.
The Border Between Land and Sea
The artwork Ilse created to honour my grandma’s life and to celebrate Sara’s birthday.
Marina Kazakova:
Ilse, your sand drawings emerge in a landscape where the North Sea is always present. What does it mean to you to make art at the edge of the land, with a view of the sea?
Ilse Vijncke:
Marina, you have lived by the sea yourself, so you probably know what it is like to create by the sea. It is the most beautiful studio I could imagine. The sea never looks the same; there are so many shades of colour. In order to create a rake drawing, there cannot be too much wind. So I finish my drawings on the beach when the sea is relatively calm.
Marina Kazakova:
The North Sea also forms a physical boundary between countries, including Belgium and the United Kingdom. Do you ever think of the sea in this sense—as a border, or perhaps as something that connects rather than separates?
Ilse Vijncke:
The sea is indeed both a border and a connecting force. However, when I am immersed in the creative atmosphere I find on the beach, I think more about the fluidity of that boundary. It moves towards or away from my work.
Marina Kazakova:
When you draw in the sand, are you aware of the geographical or political borders that exist beyond your field of vision?
Ilse Vijncke:
Not really, unless they are a theme in the drawing itself.
Marina Kazakova:
What attracts you to making art in a place where you know that the landscape—and ultimately the tide—will erase what you have created?
Ilse Vijncke:
I create something in a public space using very little material—rakes, bamboo sticks and rope—all of which are inexpensive. The work leaves no trace. The next day, there is nothing to indicate that a large drawing was once visible on the beach. And yet the work endures and remains mine because a photograph is taken with a drone.
Art, Ephemerality and Disappearance
Marina Kazakova: There is something almost paradoxical about investing time and energy in creating a large, detailed drawing while knowing that it will disappear. What does that disappearance mean to you?
Ilse Vijncke: I leave no trace behind in that place, because after a few hours no one can see anything anymore, as the sea carries the work away, so to speak. But the photograph taken from the air is a unique point of view. I am the sole owner of that photograph.
Marina Kazakova: Do you experience the disappearance of a sand drawing as a loss, or does the disappearance itself become part of the artwork?
Ilse Vijncke: It is part of the experience. I can return to the same place 24 hours later, with a new canvas, so to speak, and create something new.
Marina Kazakova: Does knowing that the tide will eventually erase your work change the way you draw? Does it make you work differently than you would on paper or another permanent surface?
Ilse Vijncke: On the beach, you cannot afford to make too many mistakes, apart from a few light guidelines, because you do not have an eraser to wipe them away.
Marina Kazakova: Your work seems to exist somewhere between emergence and disappearance. Do you think this ephemerality changes the relationship between the artist, the artwork and the viewer?
Ilse Vijncke: Yes, I follow the rhythm of the tides. The viewers—usually people who happen to be passing by—rarely have any idea what the drawing represents when they see me raking the sand. After all, it is difficult to see the overall image from ground level. Most people scan the QR code displayed at the place where I am working, which takes them to my own website, Sandcircles, where photographs of my work are featured.
Marina Kazakova: When the tide has erased a drawing, only photographs, memories or impressions remain. Which of these do you consider the “real” artwork: the physical drawing or its documentation?
Ilse Vijncke: If there were no documentation of my physical work, no one would know about it except me. What makes it unique is that the drawing is visible only for a short time and, moreover, fully reveals itself when viewed from a certain height.
A few years ago, I had the opportunity to fly as a passenger in a trike above the beach. Just before the flight, I had finished a drawing near the Nieuwpoort pier. It was a race against time to make the flight possible while the drawing was still visible. It was an amazing experience to see my own work from the air.
The Landscape as Co-Creator
Marina Kazakova: When you draw in the sand, are you imposing your design on nature, working together with nature, or merely making something temporarily visible that is already there in some way?
Ilse Vijncke: I have to surrender to nature. Mother Nature determines, through the tides, when I can draw. I also have no influence over the weather conditions. In rainy weather or strong winds, nothing comes of it. A flat beach creates more shades of colour in the lines when you rake the sand than an uneven surface does.
Marina Kazakova: How much control do you feel you have over the final result? Do wind, moisture, the structure of the sand or the tide sometimes change your original intention?
Ilse Vijncke: The sand drawing is never exactly the same as the sketch I make on paper beforehand, but it does not have to be. That is precisely what I find exciting. I am always amazed when I later see aerial photographs of my work on the computer screen.
Marina Kazakova: Are there particular moments—tides, weather conditions, seasons or times of day—when you feel especially connected to the process?
Ilse Vijncke: I have been making sand drawings on the beach for more than nine years. Gradually, you learn when the best moments are and which weather conditions are ideal for raking, as well as which directions offer the best perspectives for drone photography.
Marina Kazakova: Your drawings consist of repeated movements, patterns, interweavings and doodles. You have described this process as something that gives you “energy and positive vibes”. What happens to you mentally when you enter this repetitive way of drawing?
Ilse Vijncke: I lose track of time and my sense of orientation in the space where I am working. I enter a creative state that brings me peace. It is also quite a physical workout. Being outdoors makes me feel that I am doing something healthy. Afterwards, I always feel happy, proud, fit and fulfilled, and I am curious to see what the photographs will look like.
Marina Kazakova: Is walking through the sand and making the drawing just as important to you as the final image?
Ilse Vijncke: I think it is a fantastic combination of physical activity, creativity, excitement and wonder—all positive feelings. And it reaches another level when I am commissioned to create a work. Being able to make people happy with a unique and personal piece for a birth, marriage proposal, birthday or keepsake truly makes me happy.
Borders, Limitations and the In-Between
Marina Kazakova:Your work exists in an interesting space between permanence and ephemerality, control and chance, and human creation and natural processes. Do you recognise a kind of “in-between space” in this?
Ilse Vijncke: It is a unique space, one in which I like to be. At no other moment or in any other place in my life do I find myself in such an “in-between space”.
Marina Kazakova: The series The Borderlanders explores how borders can create hybrid or cross-border ways of thinking. Do you think your sand drawings exist in a similar in-between space, where they neither fully belong to the landscape nor exist independently of it?
Ilse Vijncke: If that “in-between space” is the same as “transience”, then my sand drawings certainly belong there.
Marina Kazakova: What happens to your idea of ownership when the artwork temporarily belongs to a place and then disappears?
Ilse Vijncke: I use nature to create. Nature has the right to take everything back without leaving a physical trace behind.
Marina Kazakova: Do you think an artwork can actually gain more meaning because it has a boundary—because it cannot exist forever?
Ilse Vijncke: It gains more meaning when I share photographs of my work, taken by drone, with the public. It feels good when people are grateful that I share these photographs, especially when they let me know personally how much they enjoy them. Then I cross the boundary—the boundary of transience. If I did not cross that boundary, I would not feel a connection with the public.
Marina Kazakova: Are there other kinds of boundaries in your practice—between drawing and walking, art and everyday life, intention and chance, or permanence and disappearance?
Ilse Vijncke: In my everyday life as a teacher, the biggest boundaries are the 50-minute lesson periods. Obviously, I cannot cross that boundary; otherwise, there would be chaos. However, I do not experience all boundaries as so black and white. Sometimes there are grey areas.
Marina Kazakova: If you had to describe the mindset of an artist who works with ephemerality, how would you describe it?
Ilse Vijncke: Surrender—to nature, to your studio. No army in the world can confront the tides and dictate what they should do; they simply are what they are. I cannot fight them, so I go along with them.
Human Boundaries and Natural Boundaries
Marina Kazakova: Political borders are created by people, while the coastline is constantly reshaped by nature. Do you see a difference between these two kinds of borders?
Ilse Vijncke: I am not sure what you mean by “political borders”. But over time, surely we can observe shifts within the political spectrum. It fluctuates, rather like the changing coastline.
Marina Kazakova: The tide pays no attention to political borders. It moves between countries, coastlines and territories without taking into account the divisions humans have created. Does this idea appeal to you?
Ilse Vijncke: During the First World War, people in West Flanders made clever use of the tides. In Nieuwpoort, they were able to hinder the German advance by opening the sluices at regular intervals, causing the land to flood.
Humans do try to bend nature to their will. However, as an individual artist drawing on the beach, I am of course no match for it.
Marina Kazakova: Do you think working with the sea has changed the way you look at human attempts to control, divide or demarcate landscapes?
Ilse Vijncke: On your own, you can do nothing. Even when many people work together, it is still difficult to impose your laws on nature.
Marina Kazakova: Could your sand drawings be seen as temporary negotiations with a landscape that ultimately remains beyond human control?
Ilse Vijncke: You could call it an attempt at negotiation, but as an insignificant individual, you have to surrender to nature. I am at peace with that. I am always given a new canvas on which to start working again.
From Temporary Work to Memory
Marina Kazakova: Sometimes you make drawings for birthdays, weddings and to commemorate particular moments. There is an interesting tension here: people often create monuments to make memories permanent, while your work creates a memory precisely through something that disappears. How do you see this contradiction?
Ilse Vijncke: I suspect that people who commission a sand drawing from me realise that this kind of memory is unique. When they see the photograph, they realise it even more.
Marina Kazakova: What do you hope people remember after the physical drawing has disappeared?
Ilse Vijncke: Sometimes the people who commission a work are present while I create it, and sometimes they are not. When they are there, I hope they experience something unique.
Marina Kazakova: Has anyone ever reacted to the disappearance of one of your drawings in a way that surprised you?
Ilse Vijncke: Passers-by sometimes ask whether I am sad that everything will be gone again within a few hours. They then kindly suggest that I take a photograph of it with a drone. However, these reactions do not surprise me. They are simply understandable.
Marina Kazakova: Do you think ephemeral art—art that exists only temporarily—can sometimes live on more powerfully in people’s memories than permanent objects?
Ilse Vijncke: Ephemeral art is unique. Viewers realise that the work will soon be gone and that they themselves, whether by chance or not, happened to catch a glimpse of it in that particular place and at that particular moment. This means that they, too, become part of the experience.
In a way, I draw them into that in-between space of transience. I can imagine that this physical experience remains very vivid in their memories.
A Final Question About the Border Space
Marina Kazakova: If you could describe your sand drawings as a kind of border area or border space, what would lie on either side of that boundary?
Ilse Vijncke: I would say: give and take.
The sea gives me the opportunity, the place, the space, the canvas and the sand.
I take it and transform it, using my ideas, into a coherent interplay of lines.
Then I give it back.
There is a rhythm to it: art in the rhythm of the tides.
Marina Kazakova: And if the tide is ultimately the force that erases the boundary between your drawing and the landscape, what does that teach you about where an artwork actually begins and ends?
Ilse Vijncke: That there is a rhythm to it. Infinite. A pendulum swinging back and forth. Infinite.
Marina Kazakova: Finally, what does the sea give you as an artist that a permanent studio, a sheet of paper or a traditional canvas could never give you?
Ilse Vijncke: A canvas full of life, which I can transform into a drawing only temporarily, because nothing lasts forever between the tides.
ILSE VIJNCKE:
‘De zee geeft me een canvas. Het tij neemt het weer terug.’
Ilse Vijncke
Aan de rand van de Noordzee transformeert de Belgische zandkunstenares Ilse Vijncke het strand tot een tijdelijk canvas. Met de bewegingen van haar hark creëert ze verfijnde tekeningen die geleidelijk tevoorschijn komen en uiteindelijk weer verdwijnen met het tij. Haar werk verkent de vloeiende grenzen tussen kunst en natuur, tussen blijvendheid en verdwijnen, tussen controle en overgave. In haar artistieke praktijk wordt de kustlijn zowel een atelier als een medeschepper. Ze herinnert ons eraan dat een creatie niet eeuwig hoeft te bestaan om toch voort te leven.
Mijn eigen band met het werk van Ilse ontstond toen ik in Koksijde woonde. Op een dag zag ik haar op het strand aan zandkunst werken. Later vond ik haar op sociale media, en enige tijd daarna kwam ik op het idee om een zandtekening te laten maken ter nagedachtenis aan het overlijden van mijn oma en ter ere van de verjaardag van mijn vrouw. Ilse bracht dat idee tot leven met een uniek zandkunstwerk, geïnspireerd op een fossiel dat ik zelf had getekend. Sara en ik volgden het proces live en liepen door het labyrint van de tekening terwijl de drone vastlegde hoe het kunstwerk vorm kreeg op het strand.
Die persoonlijke ervaring gaf me een diepere waardering voor Ilses artistieke praktijk en voor de delicate relatie tussen kunst, natuur en tijd. In dit gesprek reflecteert ze op de betekenis van iets creëren waarvan ze weet dat ze het uiteindelijk aan de zee moet teruggeven. Wanneer het tij elke tekening opnieuw opeist, blijft de herinnering eraan voortleven via foto’s en de ervaringen van mensen die ermee in aanraking komen. Voor Ilse betekent kunst maken dat je het ritme van geven, nemen en teruggeven aanvaardt: een stille onderhandeling met een landschap dat uiteindelijk buiten de menselijke controle blijft.
Noot van de auteur
Deze artikelenreeks, getiteld ‘de grensbewoners: kunst in niemandsland’, onderzoekt hoe grensregio’s het artistieke denken en de creatieve praktijk vormgeven. Het vertrekpunt is een eenvoudige vaststelling: grenzen zijn bedoeld om te scheiden, maar voor wie er woont of ermee in aanraking komt, hebben ze vaak precies het tegenovergestelde effect. Ze brengen beweging, kruisbestuiving en hybride manieren van denken voort — een geestestoestand die zich noch volledig ‘hier’, noch volledig ‘daar’ bevindt.
Kunstenaars nemen in veel opzichten van nature al een tussenpositie in — tussen idee en materie, intuïtie en techniek, meesterschap en toeval. Bovendien bevindt kunst zich vaak aan de rand van politieke en economische prioriteiten, terwijl ze tegelijk een gevoelige graadmeter blijft voor maatschappelijke, culturele en politieke stromingen. In grensregio’s wordt deze tussenpositie tastbaar en onmiddellijk voelbaar.
Omdat ik inmiddels al enige tijd in de buurt van de frans-belgische grens woon, heeft het thema van grensregio’s voor mij een bijzondere betekenis. Het leven en werken in deze grenslandschappen heeft me bewuster gemaakt van de subtiele invloed die geografie — en de onzichtbare lijnen die op kaarten worden getrokken — uitoefent op onze waarneming, ons ritme en onze creativiteit.
De kunstenaars die ik in deze reeks interview, delen hun perspectieven met ons. Hun blik reikt voorbij sociale en esthetische grenzen en onthult de mens en de wereld in al hun diversiteit, formele rijkdom en kleurrijkdom.
De grens tussen land en zee
Het prachtige kunstwerk dat Ilse heeft gemaakt ter ere van het leven van mijn oma en om Sara’s verjaardag te vieren.
Marina Kazakova: Ilse, je zandtekeningen ontstaan in een landschap waarin de Noordzee altijd aanwezig is. Wat betekent het voor jou om kunst te maken aan de rand van het land, met uitzicht op de zee?
Ilse Vijncke: Marina, je hebt zelf aan zee gewoond, dus je weet waarschijnlijk hoe het is om aan zee te creëren. Het is het mooiste atelier dat ik me kan voorstellen. De zee ziet er nooit hetzelfde uit; er zijn zoveel kleurschakeringen. Om een tekening met de hark te kunnen maken, mag het niet te hard waaien. Daarom werk ik mijn tekeningen op het strand af wanneer de zee relatief rustig is.
Marina Kazakova: De Noordzee vormt ook een fysieke grens tussen landen, waaronder België en het Verenigd Koninkrijk. Denk je weleens aan de zee in die zin: als een grens, of misschien juist als iets wat verbindt in plaats van scheidt?
Ilse Vijncke: De zee is inderdaad zowel een grens als een verbindende kracht. Maar wanneer ik opga in de creatieve sfeer die ik op het strand ervaar, denk ik vooral aan hoe vloeiend die grens is. Ze beweegt naar mijn werk toe of trekt zich ervan terug.
Marina Kazakova:Ben je je er tijdens het tekenen in het zand van bewust dat er buiten je gezichtsveld geografische of politieke grenzen bestaan?
Ilse Vijncke: Niet echt, tenzij ze zelf een thema in de tekening vormen.
Marina Kazakova: Wat trekt je aan in het maken van kunst op een plek waar je weet dat het landschap — en uiteindelijk het tij — zal uitwissen wat je hebt gecreëerd?
Ilse Vijncke: Ik creëer iets in de openbare ruimte met heel weinig materiaal: harken, bamboestokken en touw. Dat is allemaal goedkoop. Het werk laat geen sporen na. De volgende dag is er niets meer dat erop wijst dat er ooit een grote tekening op het strand te zien was. En toch blijft het werk bestaan en blijft het van mij, omdat er met een drone een foto van wordt gemaakt.
Kunst, vergankelijkheid en verdwijnen
Marina Kazakova: Er zit iets bijna paradoxaal in het investeren van tijd en energie in een grote, gedetailleerde tekening terwijl je weet dat ze zal verdwijnen. Wat betekent dat verdwijnen voor jou?
Ilse Vijncke: Ik laat op die plek geen sporen na, want na een paar uur is er niets meer te zien. De zee voert het werk als het ware met zich mee. Maar de foto die vanuit de lucht wordt gemaakt, biedt een uniek perspectief. Ik ben de enige eigenaar van die foto.
Marina Kazakova: Ervaar je het verdwijnen van een zandtekening als een verlies, of wordt het verdwijnen zelf onderdeel van het kunstwerk?
Ilse Vijncke: Het maakt deel uit van de ervaring. Ik kan 24 uur later naar dezelfde plek terugkeren, met als het ware een nieuw canvas, en iets nieuws creëren.
Marina Kazakova: Verandert het besef dat het tij je werk uiteindelijk zal uitwissen de manier waarop je tekent? Werk je daardoor anders dan op papier of op een ander permanent oppervlak?
Ilse Vijncke: Op het strand kun je je niet veel fouten veroorloven, afgezien van enkele lichte hulplijnen, want je hebt geen gom om ze uit te wissen.
Marina Kazakova: Je werk lijkt ergens tussen ontstaan en verdwijnen te bestaan. Denk je dat die vergankelijkheid de relatie tussen de kunstenaar, het kunstwerk en de toeschouwer verandert?
Ilse Vijncke: Ja, ik volg het ritme van het tij. De toeschouwers — meestal mensen die toevallig voorbijkomen — hebben zelden enig idee wat de tekening voorstelt wanneer ze me het zand zien harken. Vanaf de grond is het immers moeilijk om het volledige beeld te overzien. De meeste mensen scannen de QR-code die op de plek waar ik werk wordt weergegeven. Die brengt hen naar mijn eigen website, Sandcircles, waar foto’s van mijn werk te zien zijn.
Marina Kazakova: Wanneer het tij een tekening heeft uitgewist, blijven alleen foto’s, herinneringen of indrukken over. Wat beschouw je als het ‘echte’ kunstwerk: de fysieke tekening of de documentatie ervan?
Ilse Vijncke: Als er geen documentatie van mijn fysieke werk zou bestaan, zou niemand ervan weten, behalve ikzelf. Wat het uniek maakt, is dat de tekening slechts korte tijd zichtbaar is en zich bovendien pas volledig openbaart wanneer je haar vanuit een bepaalde hoogte bekijkt.
Enkele jaren geleden kreeg ik de kans om als passagier mee te vliegen in een trike boven het strand. Vlak voor de vlucht had ik een tekening afgewerkt in de buurt van de pier van Nieuwpoort. Het werd een race tegen de tijd om de vlucht nog te kunnen maken terwijl de tekening zichtbaar was. Het was een geweldige ervaring om mijn eigen werk vanuit de lucht te zien.
Het landschap als medeschepper
Marina Kazakova: Wanneer je in het zand tekent, leg je dan je ontwerp op aan de natuur, werk je samen met de natuur, of maak je slechts tijdelijk zichtbaar wat er op een bepaalde manier al aanwezig is?
Ilse Vijncke: Ik moet me overgeven aan de natuur. Moeder Natuur bepaalt via het tij wanneer ik kan tekenen. Ook op de weersomstandigheden heb ik geen enkele invloed. Bij regen of harde wind komt er niets van terecht. Een vlak strand zorgt ervoor dat de lijnen meer kleurschakeringen vertonen wanneer je het zand harkt dan een oneffen oppervlak.
Marina Kazakova: Hoeveel controle denk je te hebben over het uiteindelijke resultaat? Veranderen de wind, het vocht, de structuur van het zand of het tij soms je oorspronkelijke bedoeling?
Ilse Vijncke: De zandtekening is nooit precies hetzelfde als de schets die ik vooraf op papier maak, maar dat hoeft ook niet. Dat vind ik juist spannend. Ik ben telkens weer verbaasd wanneer ik later op mijn computerscherm de luchtfoto’s van mijn werk bekijk.
Marina Kazakova: Zijn er specifieke momenten — bepaalde getijden, weersomstandigheden, seizoenen of tijdstippen van de dag — waarop je je bijzonder verbonden voelt met het proces?
Ilse Vijncke: Ik maak al meer dan negen jaar zandtekeningen op het strand. Geleidelijk leer je wanneer de beste momenten zich voordoen en welke weersomstandigheden ideaal zijn om te harken. Je leert ook welke richtingen de beste perspectieven bieden voor dronefotografie.
Marina Kazakova: Je tekeningen bestaan uit herhaalde bewegingen, patronen, verstrengelingen en krabbels. Je hebt dit proces omschreven als iets wat je ‘energie en positieve vibes’ geeft. Wat gebeurt er mentaal met je wanneer je in deze repetitieve manier van tekenen terechtkomt?
Ilse Vijncke: Ik verlies mijn besef van tijd en mijn oriëntatie in de ruimte waarin ik werk. Ik kom in een creatieve toestand die me rust brengt. Het is ook behoorlijk intensief voor mijn lichaam. Doordat ik buiten ben, heb ik het gevoel dat ik iets gezonds doe. Achteraf voel ik me altijd gelukkig, trots, fit en voldaan. En ik ben nieuwsgierig naar hoe de foto’s eruit zullen zien.
Marina Kazakova: Is het door het zand lopen en het maken van de tekening voor jou even belangrijk als het uiteindelijke beeld?
Ilse Vijncke: Ik vind het een fantastische combinatie van lichaamsbeweging, creativiteit, spanning en verwondering — allemaal positieve gevoelens. En het krijgt nog een extra dimensie wanneer iemand me de opdracht geeft om een werk te maken. Mensen gelukkig kunnen maken met een uniek en persoonlijk kunstwerk voor een geboorte, een huwelijksaanzoek, een verjaardag of als blijvende herinnering, maakt mij oprecht gelukkig.
Grenzen, beperkingen en het tussengebied
Marina Kazakova: Je werk bevindt zich in een interessante ruimte tussen blijvendheid en vergankelijkheid, controle en toeval, menselijke creatie en natuurlijke processen. Herken je daarin een soort ‘tussengebied’?
Ilse Vijncke: Het is een unieke ruimte waarin ik graag vertoef. Op geen enkel ander moment en op geen enkele andere plek in mijn leven bevind ik me in zo’n ‘tussengebied’.
Marina Kazakova: De reeks The Borderlanders onderzoekt hoe grenzen hybride of grensoverschrijdende manieren van denken kunnen creëren. Denk je dat jouw zandtekeningen zich in een vergelijkbaar tussengebied bevinden, waar ze niet volledig tot het landschap behoren, maar er ook niet onafhankelijk van bestaan?
Ilse Vijncke: Als dat ‘tussengebied’ hetzelfde betekent als ‘vergankelijkheid’, dan horen mijn zandtekeningen daar zeker thuis.
Marina Kazakova: Wat gebeurt er met je idee van eigenaarschap wanneer het kunstwerk tijdelijk bij een plek hoort en vervolgens verdwijnt?
Ilse Vijncke: Ik gebruik de natuur om iets te creëren. De natuur heeft het recht om alles weer terug te nemen zonder fysieke sporen achter te laten.
Marina Kazakova: Denk je dat een kunstwerk juist meer betekenis kan krijgen doordat het een grens heeft, doordat het niet eeuwig kan bestaan?
Ilse Vijncke: Het krijgt meer betekenis wanneer ik de met een drone gemaakte foto’s van mijn werk met het publiek deel. Het voelt goed wanneer mensen dankbaar zijn dat ik die foto’s deel, vooral wanneer ze me persoonlijk laten weten hoeveel plezier ze eraan beleven. Dan overschrijd ik de grens — de grens van de vergankelijkheid. Als ik die grens niet zou overschrijden, zou ik geen band met het publiek voelen.
Marina Kazakova: Zijn er in je praktijk nog andere soorten grenzen — tussen tekenen en wandelen, kunst en het dagelijks leven, intentie en toeval, of blijvendheid en verdwijnen?
Ilse Vijncke: In mijn dagelijkse leven als leerkracht zijn de lesuren van vijftig minuten de grootste grenzen. Die grens kan ik uiteraard niet overschrijden, want anders ontstaat er chaos. Toch ervaar ik niet alle grenzen als zwart-wit. Soms zijn er grijze zones.
Marina Kazakova: Als je de mentaliteit van een kunstenaar die met vergankelijkheid werkt zou moeten beschrijven, hoe zou je dat doen?
Ilse Vijncke: Overgave — aan de natuur, aan je atelier. Geen enkel leger ter wereld kan het tij bestrijden en voorschrijven wat het moet doen. Het tij is gewoon wat het is. Ik kan er niet tegen vechten, dus beweeg ik mee.
Menselijke grenzen en natuurlijke grenzen
Marina Kazakova: Politieke grenzen worden door mensen gecreëerd, terwijl de kustlijn voortdurend door de natuur wordt hervormd. Zie je een verschil tussen deze twee soorten grenzen?
Ilse Vijncke: Ik weet niet precies wat je bedoelt met ‘politieke grenzen’. Maar in de loop van de tijd kunnen we toch verschuivingen binnen het politieke spectrum waarnemen. Dat schommelt, een beetje zoals de veranderende kustlijn.
Marina Kazakova: Het tij houdt geen rekening met politieke grenzen. Het beweegt tussen landen, kustlijnen en territoria zonder rekening te houden met de scheidingen die mensen hebben aangebracht. Spreekt dat idee je aan?
Ilse Vijncke: Tijdens de Eerste Wereldoorlog maakten mensen in West-Vlaanderen op een slimme manier gebruik van het tij. In Nieuwpoort konden ze de Duitse opmars belemmeren door op regelmatige tijdstippen de sluizen te openen, waardoor het land onder water kwam te staan.
Mensen proberen de natuur inderdaad naar hun hand te zetten. Maar als individuele kunstenares die op het strand tekent, ben ik daar natuurlijk niet tegen opgewassen.
Marina Kazakova: Denk je dat het werken met de zee je kijk heeft veranderd op de pogingen van mensen om landschappen te beheersen, op te delen of af te bakenen?
Ilse Vijncke: Op je eentje kun je niets doen. Zelfs wanneer veel mensen samenwerken, blijft het moeilijk om je wetten aan de natuur op te leggen.
Marina Kazakova: Zouden jouw zandtekeningen kunnen worden gezien als tijdelijke onderhandelingen met een landschap dat uiteindelijk buiten de menselijke controle blijft?
Ilse Vijncke: Je zou het een poging tot onderhandelen kunnen noemen, maar als onbeduidend individu moet je je aan de natuur overgeven. Ik heb daar vrede mee. Ik krijg telkens opnieuw een nieuw canvas waarop ik aan de slag kan.
Van tijdelijk werk naar herinnering
Marina Kazakova: Soms maak je tekeningen voor verjaardagen, huwelijken en ter herinnering aan bijzondere momenten. Daarin zit een interessante spanning: mensen richten vaak monumenten op om herinneringen blijvend te maken, terwijl jouw werk juist een herinnering creëert door iets te maken dat verdwijnt. Hoe kijk je naar die tegenstelling?
Ilse Vijncke: Ik vermoed dat mensen die mij de opdracht geven om een zandtekening te maken, beseffen dat dit soort herinnering uniek is. Wanneer ze de foto zien, dringt dat besef nog sterker tot hen door.
Marina Kazakova: Wat hoop je dat mensen zich herinneren nadat de fysieke tekening is verdwenen?
Ilse Vijncke: Soms zijn de mensen die een werk bestellen aanwezig terwijl ik het maak, soms ook niet. Als ze erbij zijn, hoop ik dat ze iets unieks beleven.
Marina Kazakova: Heeft iemand ooit op een manier gereageerd op het verdwijnen van een van je tekeningen die je verraste?
Ilse Vijncke: Voorbijgangers vragen soms of ik het niet jammer vind dat alles binnen enkele uren weer verdwenen zal zijn. Vervolgens stellen ze vriendelijk voor om er een foto van te maken met een drone. Maar die reacties verrassen me niet. Ze zijn gewoon begrijpelijk.
Marina Kazakova: Denk je dat vergankelijke kunst — kunst die slechts tijdelijk bestaat — soms krachtiger in het geheugen van mensen kan voortleven dan permanente objecten?
Ilse Vijncke: Vergankelijke kunst is uniek. Toeschouwers beseffen dat het werk binnenkort verdwenen zal zijn en dat ze er zelf, toevallig of niet, op die specifieke plek en op dat specifieke moment een glimp van hebben opgevangen. Daardoor worden ook zij deel van de ervaring.
Op een bepaalde manier trek ik hen mee in dat tussengebied van de vergankelijkheid. Ik kan me voorstellen dat deze fysieke ervaring heel levendig in hun geheugen blijft.
Een laatste vraag over de grensruimte
Marina Kazakova: Als je jouw zandtekeningen zou omschrijven als een soort grensgebied of grensruimte, wat zou er dan aan weerszijden van die grens liggen?
Ilse Vijncke: Ik zou zeggen: geven en nemen.
De zee geeft me de mogelijkheid, de plek, de ruimte, het canvas en het zand.
Ik neem het aan en transformeer het met mijn ideeën tot een samenhangend samenspel van lijnen.
Daarna geef ik het terug.
Er zit een ritme in: kunst op het ritme van het tij.
Marina Kazakova: En als het tij uiteindelijk de kracht is die de grens tussen jouw tekening en het landschap uitwist, wat leert je dat dan over waar een kunstwerk werkelijk begint en eindigt?
Ilse Vijncke: Dat er een ritme in zit. Oneindig. Een slinger die heen en weer beweegt. Oneindig.
Marina Kazakova: Tot slot: wat geeft de zee je als kunstenares dat een permanent atelier, een vel papier of een traditioneel canvas je nooit zou kunnen geven?
Ilse Vijncke: Een canvas vol leven, dat ik slechts tijdelijk in een tekening kan omvormen, omdat niets eeuwig duurt tussen de getijden.
